Ik had nog nooit de tijd genomen om mee te gaan op schoolkamp. Te druk met werk, vond ik. Maar dit jaar, het laatste basisschooljaar van mijn oudste, besloot ik anders. Naast enorm te hebben genoten, heb ik mij gerealiseerd hoeveel er te leren is op kamp over leiderschap, groepsvorming en inclusie.

Daar zit ik dan, in de kring, tussen 30 enthousiaste kinderen. Ik bedenk me dat we ons in organisaties druk maken over de span of control, maar deze juf heeft een span of control van 30 en een verloop van 100% in 2 jaar. Toch lijkt ze, al na een paar weken, de kinderen goed te kennen.

Een van de jongens trekt mijn aandacht. Hij wipt op zijn stoel en stoort continu de uitleg. Onbedoeld plaats ik hem in een hokje, maar dat zal ik mij pas later op het kamp realiseren.

Ik krijg een groepje van 6 kinderen die de komende dagen mijn verantwoordelijkheid zijn. Het is een toneelkamp en samen zullen wij op de bonte avond, geïnspireerd op het boek Koning van Katoren, een toneelstuk opvoeren dat we samen bedenken, het decor maken, de kleding, schmink etc. Mijn hoofd draait al overuren als ik de juf hoor toevoegen: “Het is natuurlijk niet de bedoeling dat de kampouders bedenken wat te doen, dat lossen de kinderen als groepje samen op.” Eigenaarschap bij de kinderen dus. Oké, oké, ik moet eerlijk toegeven dat ik dit in mijn rol als leidinggevende ook niet altijd makkelijk vind.

We gaan eerst fietsen en als we aankomen, zo vertelt de juf, is onze eerste opdracht om samen te kijken waar iedereen gaat slapen. Op een manier dat iedereen zich prettig voelt. Een kind geeft aan dat ze niet bij jongens op de kamer mag slapen vanwege haar geloof. Een ander kind zegt het liefst bij de jongens te slapen. Omdat ik daarmee een beetje in twijfel wordt gebracht of ze een jongen of een meisje is, vraag ik dat op de fiets aan mijn zoon. Hij antwoordt: “Dat is gewoon Sam*, mama”. Stiekem ben ik trots op zijn antwoord. Maar hij voegt er na mijn vertwijfelde blik aan toe: “Ze is een meisje, maar speelt vooral met de jongens.” Hoe los ik dat dan straks op bij de verdeling van de slaapkamers, als er maar 2 zijn? Na een openlijke, hartstochtelijke wisseling van ideeën, besluiten ze samen en zijn ze daar allemaal oké mee, ondanks dat het niet ieders eerste voorkeur is. Ik denk terug aan de vijf frustraties van teamwork van Lencioni en bedenk dat we dit in het bedrijfsleven toch echt te weinig doen: openlijke strijd over ideeën, een besluit nemen en je daar dan achter scharen. Ik vind het daarnaast prachtig om te zien hoe oordeelvrij de kinderen zijn. Dat wat ik voor mijn ogen zie gebeuren, is echt inclusie.

Na een dag heb ik diep respect voor de juf. Ze weet precies hoe ze welk kind benadert. Ik zie hoe duidelijk ze is over wat de grenzen zijn, maar ook hoe ze stimuleert daarbinnen de ruimte te pakken. Hoe ze vertrouwen en positieve feedback geeft. Hoe ze een van de kinderen apart zet omdat hij over de grens gaat, maar feilloos heeft gezien dat hij werd uitgedaagd. Ze voegt toe: “Als iemand het gevoel heeft Tim te hebben uitgedaagd, kan je even bij hem langs gaan om het daarover te hebben.” Als ze doorgaat met waar ze mee bezig was, zie ik een van de jongens opstaan en naar Tim lopen. Samen komen ze na een paar minuten terug. Wat knap.

Bij het kampvuur hoor ik het verhaal achter de jongen die al vanaf het begin mijn aandacht trok. Na het verhaal voegt de juf toe dat het haar gaat om het verhaal achter ieder kind te kennen, te zien wat je in eerste instantie niet ziet. Ik ben ontroerd.

Als de volgende dag een van de kinderen uit mijn groepje zijn snor drukt tijdens onze corvee opdracht, roept een van de anderen hem ter verantwoording. “Waarom help jij niet mee, we hebben toch samen een opdracht gekregen? Het is niet dat wij het leuk vinden ofzo.” Ik vraag mij af hoe vaak we iemand ter verantwoording roepen in het bedrijfsleven als iemand met zijn of haar gedrag niet het teambelang dient.

Tijdens het toneelstuk voorbereiden zie ik hoe het kinderboek van Jan Terlouw, dat ik vroeger zelf las, gaat over de manier waarop je macht kan gebruiken en wat het je kan brengen als je buiten de gebaande paden durft te treden. Het boek is al 50 jaar oud en tijden zijn veranderd, maar deze thema’s zijn er uiteraard nog altijd. De kinderen bedenken een eigentijdse uitdaging voor Stach en een creatieve oplossing. Ze bedenken het helemaal zelf, inclusief mijn rol in het toneelstuk. Ik zie hoe ze rekening houden met elkaar. Ze durven te zeggen welke rol ze wel of niet willen, omdat ze iets wel of niet kunnen of durven. En niemand die daar iets van vindt. Ze houden rekening met elkaar, moedigen elkaar aan, maar schromen ook niet direct feedback te geven als er iets gebeurt wat ze niet leuk vinden. Ze zijn niet bang hun mening te geven. Een staaltje teamwork in zo’n korte tijd is echt om jaloers van te worden.

Waarom wordt dat later toch zo lastig? Hoe mooi zou het zijn als deze kinderen dit ook in hun werkzame carrière vasthouden.   

Mijn belangrijkste 3 lessen, naast dat slapen echt heel fijn is:

1. Maak tijd voor wat echt belangrijk is.
2. Het onderwijs en in het bijzonder de leraar of lerares speelt een cruciale rol in de vorming van onze kinderen.
3. Voeg mee op schoolkamp maar toe aan ontwikkeling in het bedrijfsleven, want het is dé plek om te leren over leiderschap, over inclusie en groepsvorming.

*Namen zijn gefingeerd.